نوسان برق و تاثیر آن بر کولر گازی

هر وسیله الکتریکی مانند کولر گازی برای کارکرد صحیح نیاز به بار الکتریکی و ولتاژ برق بخصوصی دارد. اگر یک دستگاه الکتریکی بیش از حد لازم یا کم تر از حد مجاز برق دریافت کند، ممکن است اجزای الکتریکی آن آسیب دیده و حتی باعث آتش سوزی شود.

کولر گازی وسیله ای گران قیمت است که معمولا هزینه تعمیرات بالایی هم دارد. به همین دلیل، محافظت از آن در برابر نوسانات برق، نه تنها از نظر اقتصادی ضروری است، بلکه می تواند از خطرات احتمالی نیز جلوگیری کند. نوسان برق پدیده ای است که در بسیاری از مناطق به دلایل مختلفی مانند ضعف در شبکه برق رسانی، نوسانات ناشی از وسایل پر مصرف یا اختلالات لحظه ای به وجود میاید. این نوسانات می توانند عملکرد کولر گازی را مختل کرده، به کمپرسور آسیب بزنند و حتی باعث کاهش عمر مفید دستگاه شوند. در ادامه این مقاله با اثرات نوسان برق بر کولر گازی و راهکارهای مؤثر برای پیشگیری از این آسیب ها آشنا می شویم.

نوسان برق به چه معنی است؟

نوسان برق به هر نوع افزایش یا کاهش در جریان الکتریکی گفته می شود که ممکن است تنها حدود یک هزارم ثانیه طول بکشد. اما اگر چه نوسان برق بسیار کوتاه است ولی می تواند به هر دستگاهی مانند کولر گازی که به سیستم برق خانه وصل کرده اید، آسیب شدیدی وارد کند. در واقع نوسانات برق یک جهش ناگهانی ولتاژ است که از طریق خطوط برق یا سیم های خانه عبور می کند و مدارهای الکترونیکی به سادگی نمی توانند گرمای اضافه ای را که این نوسان ولتاژ تولید می کند، تحمل کنند.

آیا نوسان برق به کولر گازی آسیب می رساند؟

تمام وسایلی که با برق کار می کنند و دارای اجزای الکتریکی هستند، بخصوص کولر گازی، با نوسان برق ممکن است دچار مشکل شده و حتی قطعات آن بسوزد. حتی با این که مدت زمان نوسان برق بسیار بسیار کم است، همین زمان کم می تواند به لوازم الکتریکی آسیب برساند. در واقع نوسان برق می تواند منجر به سوختن کمپرسور، سیم ها، خازن و دیگر اجزای کولر گازی شود.

درست است که کولر گازی دارای خازن است و خازن در واقع میزان برقی که دستگاه در هر لحظه دریافت می کند را تنظیم می کند. اما باید بگوییم که خازن ها فقط می توانند تا یک حدی قدرت برق را دریافت کنند و اگر این میزان بیش از حد افزایش پیدا کند باعث داغ شدن و در نهایت سوختن خازن می شود. در این شرایط با از کار افتادن خازن، میزان برق ورودی به کولر گازی دیگر قابل کنترل نخواهد بود و همین باعث می شود که جریان برق از حد مجاز بیشتر یا کم تر شده و به اجزای دیگر مانند برد الکترونیکی آسیب برساند.

در حقیقت، سیستم های تهویه مطبوع مدرن به ویژه آن هایی که از فناوری اینورتر (Inverter) بهره می برند، نسبت به نوسانات برق حساسیت بیشتری دارند. اینورترها با هدف صرفه جویی در مصرف انرژی و کنترل دقیق تر دما طراحی شده اند و عملکرد آن ها به تبدیل جریان متناوب (AC) برق به جریان مستقیم (DC) وابسته است. در این فرآیند، ابتدا برق شهری که به صورت جریان متناوب وارد دستگاه می شود، توسط یک برد الکترونیکی خاص (مبدل AC به DC) به جریان مستقیم تبدیل شده و سپس دوباره به صورت کنترل‌شده ای به AC تبدیل می شود تا بتواند سرعت موتور کمپرسور را به طور پیوسته تنظیم کند. این عملکرد پیچیده نیازمند ولتاژ ورودی پایدار است، چرا که نوسانات شدید در ولتاژ می توانند باعث سوختن برد الکترونیکی، اختلال در عملکرد کمپرسور و یا حتی از کار افتادن کامل کولر گازی شوند.

به همین دلیل، در کولرهای گازی بخصوص آن هایی که مجهز به اینورتر هستند، یک نوسان کوچک ممکن است آسیب جبران ناپذیری به قطعات گران قیمت این دستگاه ها وارد کند. بنابراین اگر از کولر گازی استفاده می کنید، محافظت در برابر نوسانات برق را باید در اولویت قرار دهید.

تاثیر ولتاژ پایین برق بر کولر گازی

پایین بودن ولتاژ برق به کولر گازی آسیب های جدی وارد می کند که نباید نادیده گرفته شود. در ادامه ما به بعضی از تاثیراتی که پایین بودن ولتاژ برق بر کولر گازی می گذارد اشاره خواهیم کرد:

• کاهش راندمان کولر گازی: پایین بودن ولتاژ برق می تواند باعث شود که کولر گازی سخت تر کار کند و نتواند خنک کنندگی موثری داشته باشد که در نتیجه موجب مصرف بیشتر انرژی خواهد شد.
• آسیب دیدگی کمپرسور: اگر کمپرسور ولتاژ کافی دریافت نکند ممکن است بیش از حد گرم شود و از کار بیافتد.
• فرسودگی زودتر قطعات: کار کردن کولر گازی با ولتاژ پایین برق می تواند تمام اجزای دستگاه را تحت فشار قرار دهد و طول عمر آن ها را کاهش دهد.
• خرابی قطعات: اگر کولر گازی به مدت زیادی با ولتاژ پایین برق کار کند، قطعات آن بسیار سریع خراب خواهند شد.
• افزایش مصرف برق: با کاهش راندمان کولر گازی، افزایش مصرف برق به دلیل پایین بودن ولتاژ بیشتر می شود و در نتیجه هزینه قبض برق افزایش خواهد داشت.
• ریست شدن یا خاموشی ناگهانی کولر گازی: ولتاژ پایین ممکن است باعث شود برد کنترل کولر گازی به درستی عمل نکند یا دستگاه به طور ناگهانی خاموش شود که این امر در صورت تکرار می تواند به اجزای الکترونیکی آسیب بزند.
• وجود مشکل در راه اندازی کمپرسور: کمپرسورها برای استارت اولیه نیاز به ولتاژ کافی دارند. اگر ولتاژ پایین باشد، ممکن است کمپرسور نتواند روشن شود یا صدای غیر عادی ایجاد کند. این وضعیت اصطلاحاً باعث گیرپاژ در موتور می شود.
• نوسانات دمای محیط داخلی: یکی از نتایج مستقیم کاهش راندمان کولر در ولتاژ پایین، ناتوانی آن در حفظ دمای یکنواخت است. در نتیجه، ممکن است اتاق یا محیط مورد نظر به درستی خنک نشود یا دما نوسان پیدا کند.
• افزایش خطر آتش سوزی: برخی مواقع، کارکرد طولانی مدت کولر گازی در شرایط ولتاژ پایین می تواند باعث داغ شدن بیش از حد سیم ها یا قطعات شود که در مواردی نادر اما خطرناک، احتمال آتش سوزی را هم به دنبال دارد.

تاثیر ولتاژ بالای برق بر کولر گازی

بالا بودن ولتاژ برق نیز مانند ولتاژ پایین می تواند آسیب های جدی و جبران ناپذیری به کولر گازی وارد کند که نباید نادیده گرفته شود. در ادامه به برخی از تاثیراتی که بالا بودن ولتاژ برق بر کولر گازی می گذارد اشاره خواهیم کرد:

• سوختن برد الکترونیکی: برد کنترل کولر گازی حساس ترین بخش در برابر ولتاژ بالا است. افزایش ناگهانی ولتاژ می تواند باعث سوختن برد شده و عملکرد کلی دستگاه را مختل کند.
• آسیب دیدن کمپرسور: کمپرسور کولر گازی برای کار در یک بازه مشخص از ولتاژ طراحی شده است. ولتاژ بالاتر از حد مجاز می تواند کویل های داخلی کمپرسور را بسوزاند و منجر به خرابی کمپرسور کولر گازی شود.
• خرابی خازن ها: خازن ها نقش مهمی در راه اندازی کمپرسور و فن دارند. ولتاژ بالا می تواند باعث ترکیدن یا آسیب دیدن آن ها شود که در نتیجه باعث اختلال در عملکرد کولر گازی خواهد شد.
• ایجاد نویز و عملکرد غیر طبیعی: نوسان و افزایش ولتاژ برق می تواند باعث شود کولر گازی صداهای غیر عادی بدهد یا چرخه کاری آن به هم بریزد.
• افزایش دمای قطعات الکترونیکی: ولتاژ بالا موجب گرم شدن بیش از حد قطعاتی مثل ترانسفورماتورها، رله ها و کویل ها می شود که اگر ادامه دار شود به سوختگی یا کاهش عمر آن ها منجر می شود.
• افزایش احتمال آتش سوزی یا اتصالی: نوسانات شدید یا افزایش ولتاژ ممکن است به اتصالی یا حتی آتش سوزی در کولر گازی منجر شود.
• خرابی نمایشگر یا سنسورها: در کولرهای گازی دیجیتال یا هوشمند، سنسورها و نمایشگر ممکن است در اثر ولتاژ بالا از کار بیافتند یا اطلاعات نادرستی نمایش دهند.

راه های حفاظت از کولر گازی در برابر نوسان برق

اکنون که پاسخ سوال “آیا افزایش برق می تواند به کولر گازی آسیب برساند؟” را می دانید، احتمالاً از خود می پرسید: “چگونه می توانم از کولر گازی خود در برابر افزایش برق محافظت کنم؟”

در ادامه ما در مورد راهکارهایی که می تواند از کولر گازی در برابر نوسان (افزایش یا کاهش ناگهانی) برق محافظت کند صحبت خواهیم کرد تا شما با به کارگیری آن ها بتوانید از خراب شدن کولر گازی خود جلوگیری کنید.

1. استفاده از محافظ برق مناسب کولر گازی

موثرترین راه برای محافظت از کولر گازی در برابر آسیب های الکتریکی، نصب یک محافظ برق است. اما باید بدانید که نمی توانید از یک محافظ برق معمولی برای حفاظت از کولر گازی خود در برابر نوسان برق استفاده کنید. زیرا محافظ های برق معمولی برای سیستم هایی با ولتاژ پایین مانند کامپیوتر و تلویزیون ایده آل هستند و از آنجایی که کولر گازی از برق با ولتاژ بالاتری استفاده می کند، به یک محافظ برق مخصوص نیاز خواهد داشت.

استفاده از محافظ های برق فشار قوی به خوبی می تواند از کولر گازی شما در برابر نوسان برق محافظت کند. شما می توانید این محافظ ها را به صورت کلی در کنتور برق خود نصب کنید تا از تمامی وسایل برقی شما محافظت شود. همچنین می توانید محافظ برق فشار قوی را فقط روی کولر گازی خود به صورت جدا استفاده کنید.

دو شاخه برق کولر گازی را به یک محافظ برق جدا وصل کنید و محافظ برق آن را به صورت مشترک با هیچ وسیله الکتریکی دیگری استفاده نکنید.

استفاده از محافظ برق در کولر گازی می تواند از کولر گازی شما که وسیله ای گران و بسیار حساس به برق است، محافظت کند و همچنین شما را از صرف هزینه اضافی برای خرید قطعات گران کولر گازی در صورت سوختن آن ها ناشی از قطع و وصلی برق در امان نگه دارد.

هنگامی که نوسان برق کمی رخ می دهد، محافظ برق به سادگی شارژ اضافی را به سیم اتصال به زمین منتقل کرده و کولر گازی را به صورت ایمن متصل به برق نگه می دارد. در مورد نوسانات برق شدیدتر، محافظ برق انرژی اضافی را تشخیص داده و بلافاصله برق کولر گازی را قطع می کند. در برخی موارد شدید نوسان برق ممکن است، خود محافظ برق بسوزد، اما باید بگوییم که هزینه یک محافظ برق بسیار کم تر از سوختن کمپرسور کولر گازی است. بنابراین استفاده از محافظ برق برای کولر گازی بسیار مفید است.

توجه داشته باشید که نباید کولر گازی را به سیم رابط وصل کنید، زیرا سیم های رابط معمولا توانایی تحمل جریان برق قوی که مورد نیاز کولر گازی است را ندارند و ممکن است اتصالی کنند. در واقع کابل مورد استفاده در آن ها برای کولر گازی خیلی ضعیف است و همچنین این سیم ها کار محافظت در برابر نوسان برق را انجام نمی دهند.

سیم رابط، کولر گازی را در برابر نوسانات برق محافظت نمی کند و فقط وسیله ای برای افزایش تعداد پریز ها می باشد.

2. در صورت عدم استفاده از کولر گازی، آن را از برق بکشید

از دیگر روش های محافظت از کولر گازی در برابر نوسانات برق، این است که در صورت عدم استفاده از دستگاه به مدت طولانی، آن را از برق بکشید. حتی اگر متوجه نوسان برق شدید، بهتر است کولر گازی خود را کاملا از برق بکشید، ضرورت این امر به این دلیل است که کولر گازی ممکن است وقتی که بعد از نوسان برق، دوباره به ولتاژ کامل برسد، آسیب ببیند.

3. سرویس و رسیدگی منظم به کولر گازی

گاهی اوقات مشکل به وجود آمده در کولر گازی، تنها ناشی از نوسان برق نیست، بلکه ممکن است قطعه ای دچار ایراد کوچکی شده باشد و با نوسان برق این ایراد به طور ناگهانی تشدید پیدا کرده و خرابی سنگینی را به بار بیاورد. بنابراین رسیدگی، تعمیر و سرویس منظم کولر گازی باعث می شود که مشکلاتی را که ممکن است در اثر ولتاژ پایین یا بالا تشدید شود، شناسایی و برطرف کنید.

نشانه های وجود نوسان برق در خانه شما

نوسان برق می تواند علائم هشداردهنده ای داشته باشد که در صورت مشاهده آن ها می بایست برای محافظت از کولر گازی خود اقدامات لازم را انجام دهید. در ادامه به چند مورد از نشانه های وجود نوسان برق در خانه اشاره می کنیم:

• پریدن فیوزهای منزل
• داغ شدن پریزهای برق
• خراب شدن لوازم الکتریکی
• سوسو زدن لامپ ها یا یک لحظه کم نور شدن آن ها
• صدای غیر عادی یا نویز در برخی وسایل برقی مانند یخچال یا تلویزیون
• خاموش و روشن شدن ناگهانی دستگاه ها بدون دلیل
• کاهش سرعت عملکرد وسایل برقی مانند پنکه یا موتور پمپ
• برق داشتن بدنه برخی وسایل فلزی یا ایجاد شوک خفیف هنگام لمس
• احساس بوی سوختگی یا مشاهده تغییر رنگ در اطراف پریزها یا دوشاخه ها
• کاهش عمر لامپ ها یا سوختن مکرر آن ها

نحوه ریست کردن کولر گازی بعد از نوسان یا قطعی برق

بعد از نوسان برق در کولر گازی ممکن است دستگاه دچار مشکلات عملکردی شود، بنابراین نیاز است که آن را ریست کنید. برای ریست کردن کولر گازی مراحل زیر را طی کنید:

1. ترموستات کولر گازی را خاموش کنید.
2. فیوز مربوط به کولر گازی را قطع کنید.
3. بعد از چند دقیقه مجددا فیوز کولر گازی را وصل کنید.
4. حدود نیم ساعت صبر کنید تا مدار کولر گازی به درستی راه اندازی شود.
5. سپس ترموستات کولر گازی را روشن کنید.

اگر کولر گازی شما پس از انجام این پنج مرحله باز هم روشن نمی شود و یا به درستی کار نمی کند، می تواند به این معنی باشد که سیستم در طول نوسان برق آسیب دیده و دچار مشکل بزرگ تری شده است. در این شرایط برای عیب یابی کولر گازی خود باید از یک متخصص کمک بگیرید تا در نتیجه ی دستکاری های غیر متخصصانه، آسیب بیشتری به دستگاه شما وارد نشود.

سخن پایانی

در این مقاله در مورد تاثیر نوسان برق در کولر گازی و راه های جلوگیری از بروز مشکل به دلیل این نوسان صحبت کردیم. با مطالعه این مقاله دریافتیم که محافظت از کولر گازی در برابر نوسانات برق به دلیل اینکه این دستگاه ها از برق زیادی استفاده می کنند، بسیار اهمیت دارد.

در صورتی که کولر گازی شما دچار مشکلات الکتریکی شده است، توصیه می شود برای بررسی دقیق و عیب یابی و تعمیر کولر گازی خود، با تعمیرکاران مجاز تماس بگیرید.